Nghiên cứu về "Phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập quốc tế tại tỉnh Vĩnh Long" đã đạt được những kết quả quan trọng, phản ánh rõ nét tiến trình chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp bền vững trong giai đoạn 2020-2024 trên cả ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Về mặt kinh tế, cơ cấu sản xuất nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đã chuyển dịch tích cực từ cây lúa sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, đặc biệt là cây ăn trái và rau màu. Diện tích canh tác hữu cơ tăng 128,0%, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt với mức tăng thu nhập từ chuyển đổi lúa sang cây ăn trái đạt 172,5% vào năm 2024, tăng 29,0 điểm phần trăm so với năm 2020. Những kết quả này chứng minh tính đúng đắn trong chính sách tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh hướng đến phát triển bền vững. Về phương diện môi trường, quá trình chuyển đổi đã giảm đáng kể tác động tiêu cực đến môi trường. Cụ thể, lượng phân bón hóa học sử dụng giảm 16% (từ 286,5 kg/ha năm 2020 xuống còn 240,5 kg/ha vào năm 2024), trong khi lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học giảm 24% (từ 1,85 kg/ha xuống còn 1,40 kg/ha). Song song với đó, tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ tăng từ 18,5% lên 32,5%, và tỷ lệ sử dụng thuốc BVTV sinh học tăng từ 22,3% lên 39,0%. Những chuyển biến này phản ánh xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ đầu vào hóa học sang đầu vào hữu cơ và sinh học, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững. Về mặt xã hội, thu nhập bình quân hộ nông dân tăng 34,3% (từ 45,8 triệu đồng/hộ/năm lên 61,5 triệu đồng/hộ/năm) trong giai đoạn 2020-2024. Đồng thời, tỷ lệ hộ nghèo nông thôn giảm từ 2,65% xuống còn 1,50%, tỷ lệ lao động nông nghiệp có việc làm ổn định tăng từ 62,5% lên 75,0%. Đặc biệt, tỷ lệ nông dân được tập huấn kỹ thuật tăng từ 48,6% lên 70,0%, phản ánh nỗ lực nâng cao năng lực và kỹ năng cho cộng đồng nông dân - yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững.
Tuy nhiên, Vĩnh Long vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong thích ứng với biến đổi khí hậu. Hiện tượng xâm nhập mặn, nhiệt độ tăng cao kéo dài, mưa trái mùa và hạn hán ngày càng nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Kết quả khảo sát từ 500 người dân và doanh nghiệp cho thấy 85% ghi nhận xâm nhập mặn là hiện tượng thời tiết bất thường nổi bật nhất, tiếp theo là nhiệt độ tăng cao kéo dài (71,2%), mưa trái mùa (62,4%) và hạn hán (57,4%).
Mô thức ứng xử kinh tế của nông hộ đã chuyển biến tích cực, từ mô hình "tránh né rủi ro" sang "tối đa hóa lợi nhuận có điều kiện", phản ánh sự cân nhắc cẩn trọng giữa mục tiêu kinh tế và yếu tố bền vững. Mặc dù vậy, khoảng cách giữa nhận thức và hành động vẫn còn lớn, với 55,1% nông hộ hiểu biết về các nguyên tắc thực hành nông nghiệp tốt nhưng chỉ 24% đã áp dụng thực tế.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tỉnh Vĩnh Long đã nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp theo các tiêu chuẩn quốc tế. Số cơ sở được chứng nhận theo các tiêu chuẩn bền vững tăng 135,8% (từ 67 cơ sở năm 2020 lên 158 cơ sở vào năm 2024). Bên cạnh đó, diện tích được chứng nhận tăng 143,9% (từ 2.675,5 ha lên 6.524,5 ha). Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu nông thủy sản của tỉnh giảm 59,2% trong giai đoạn 2019-2023 (từ 64.610 nghìn USD xuống còn 26.349 nghìn USD), phản ánh những khó khăn trong duy trì và mở rộng thị trường quốc tế. Sự sáp nhập giữa tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh (dự kiến sau tháng 6/2025) mở ra cơ hội mới để phát huy thế mạnh về kinh tế biển và kết hợp lợi thế của cả ba tỉnh. Thông qua việc này, tỉnh có thể xây dựng chiến lược tổng thể về phát triển nông nghiệp bền vững trên quy mô lớn hơn, với tiềm năng tích hợp các chuỗi giá trị nông sản và tạo sức mạnh cạnh tranh mới. Yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại tỉnh Vĩnh Long chính là phát triển đồng bộ bốn loại vốn: vốn tự nhiên, vốn vật chất, vốn con người, và vốn xã hội/văn hóa. Sự mất cân đối trong phát triển các loại vốn này đang là trở ngại chính cho quá trình chuyển đổi, đòi hỏi xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp đa chiều, đa tác nhân, với sự tham gia và phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.